Asiad 20: Teqball mang về tấm HCĐ đầu tiên, Karate nối tiếp và những khoảng trống phía sau bảng tổng sắp

Bàn teqball có mặt cong. Đó là chi tiết đầu tiên tôi nhớ khi xem lại băng ghi hình trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ tại Asiad 20. Mặt bàn uốn theo một đường vòng cung, không phẳng như bàn bóng bàn, nên khi quả bóng rơi xuống, nó nảy theo quỹ đạo mà mắt thường không đoán trước được. Nguyễn Hoàng Minh Tân đứng bên trái. Trịnh Gia Nghi đứng bên phải. Đối diện là Dsouza Quimcy Joaquim và Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ. Sau hai ván, tỷ số khép lại ở 2-0. Tôi ngồi ở Bình Dương xem qua màn hình và nghĩ về một điều khá lạ. Đây là tấm huy chương đồng đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20. Nhưng nếu ra quán nước trước cổng sân Gò Đậu hỏi mười người, có lẽ không ai kể được luật của môn thể thao vừa mang nó về. Có những tiếng vỗ tay không ai nghe, nhưng trận đấu vẫn cần được kể. Teqball lần đầu tiên góp mặt trong chương trình thi đấu của một kỳ Asiad. Đó là dữ kiện quan trọng nhất để đọc tấm HCĐ này cho đúng. Môn thể thao này kết hợp những yếu tố của bóng đá và bóng bàn: người chơi dùng chân, đùi, ngực và đầu để đưa bóng qua bàn, không được dùng tay, và bóng phải chạm mặt bàn phía đối phương. Ở nội dung đôi, hai người phải chia nhau vùng, chia nhau nhịp, và chia nhau quyền quyết định trong từng pha bóng. Khả năng kiểm soát bóng, phản xạ, kỹ thuật cá nhân và sự ăn ý là bốn cột trụ. Trong nhiều năm theo dõi các trận đấu, tôi nhận ra một quy luật ở những môn mới: khoảng cách giữa các đoàn không nằm ở thể lực, mà nằm ở tốc độ xử lý thông tin. Một môn vừa được đưa vào chương trình thi đấu Asiad sẽ có luật còn đang được điều chỉnh, trọng tài còn đang thống nhất cách chấm, và vận động viên phải học cách chơi trong điều kiện chưa ai chơi giỏi. Ở teqball, cả hai cặp đôi Việt Nam đều bước vào sân với cùng một điểm xuất phát như đối thủ. Đó là điều hiếm khi xảy ra ở một kỳ đại hội. Với một môn mới toanh ở đấu trường châu lục, không đoàn nào có lợi thế lịch sử. Không có truyền thống, không có thế hệ vàng, không có giáo án được truyền qua ba đời huấn luyện viên. Điều đó khiến tấm HCĐ của Minh Tân và Gia Nghi mang một tính chất khác hẳn những tấm huy chương ở các môn đã có bề dày. Nó không dựa trên nền tảng tích lũy hàng chục năm. Nó dựa trên việc ai học luật nhanh hơn, ai bắt nhịp với mặt bàn cong nhanh hơn. Và ở Asiad 20, cặp đôi Việt Nam đã học nhanh hơn cặp đôi Ấn Độ. Ngay sau đó, đội tuyển Teqball Việt Nam bỏ lỡ cơ hội giành thêm huy chương. Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa để thua cặp đôi Iraq ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam sáng 20/9. Hai trận tranh HCĐ, một thắng một thua. Khoảng cách giữa một tấm và hai tấm đôi khi chỉ nằm ở một pha chạm bóng lệch vài centimet trên mặt bàn cong. Cùng buổi sáng 20/9, ở môn Karate, Bùi Ngọc Nhi mang về thêm một tấm HCĐ cho đoàn Việt Nam ở nội dung Kata biểu diễn cá nhân nữ. Đường đi của Ngọc Nhi đáng được đọc chậm. Cô thua võ sĩ chủ nhà Nhật Bản Ono Maho với tỷ số 0-5 ở trận mở màn. Sau đó, cô lần lượt đánh bại Choi Haeun của Hàn Quốc với tỷ số 5-0, rồi thắng Leong Wai Yee Shannon của Singapore 4-1 để giành tấm HCĐ. Trong Kata, thua 0-5 không phải một thảm họa. Nó là dữ liệu. Điểm Kata được chấm theo hai thang: thang kỹ thuật và thang vận động, cộng lại thành một con số đối chiếu giữa hai bài biểu diễn. Một bài bị chấm thấp ở trận đầu có thể nói lên rất nhiều về việc hội đồng trọng tài đọc bài đó thế nào, chứ chưa chắc nói lên việc võ sĩ yếu hơn bao nhiêu. Điều đáng chú ý nằm ở hai trận sau: 5-0 và 4-1. Ngọc Nhi thắng với cách biệt lớn, ở hai lượt thi liên tiếp, trước hai đối thủ đến từ hai nền karate khác nhau. Đó là năng lực điều chỉnh giữa các lượt thi. Với một võ sĩ vừa thua trắng trận đầu, khả năng đứng dậy trong vòng vài chục phút và biểu diễn lại ở mức gần như tuyệt đối là thứ khó dạy hơn nhiều so với một bài Kata đẹp. Thành tích này nối tiếp những dấu ấn của Ngọc Nhi tại SEA Games 33 và các giải trẻ châu Á. Một võ sĩ đi từ sân chơi khu vực lên sân chơi châu lục, giữ được nhịp tiến đều qua nhiều cấp độ, thường là dấu hiệu của một nền đào tạo có lộ trình chứ không phải một cá nhân đột biến. Ở môn có chấm điểm như Kata, tranh cãi không bao giờ nằm trên sàn. Nó nằm ở bàn trọng tài. Cũng giống như khi công nghệ hỗ trợ trọng tài xuất hiện trong bóng đá, tranh cãi không biến mất; nó chỉ chuyển chỗ, từ góc nhìn của khán giả sang một vùng xám của luật và cách hiểu luật. Một bài Kata bị chấm thấp chưa chắc đã tệ hơn; nó có thể chỉ khác với cái mà hội đồng đang tìm kiếm trong kỳ đại hội này. Với Ngọc Nhi, trận thua 0-5 trước Ono Maho là một dữ liệu, không phải một bản án. Tại Asiad 20, Ngọc Nhi vẫn còn cơ hội tranh thêm huy chương. Cô cùng các đồng đội bước vào tứ kết Kata đồng đội nữ, gặp Nepal vào ngày 22/9. Sau gần nửa ngày thi đấu, đoàn thể thao Trung Quốc vươn lên đứng đầu bảng tổng sắp huy chương với 2 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ. Vận động viên Lin Xinyu, ở nội dung ba môn phối hợp nữ, là người mang về tấm HCV đầu tiên cho Trung Quốc tại Asiad 20. Đoàn chủ nhà Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ. Macao, Hàn Quốc và Kazakhstan mỗi đoàn có 1 HCV, lần lượt xếp từ thứ ba đến thứ năm. Đoàn thể thao Việt Nam tạm xếp thứ chín với 2 tấm HCĐ. Xếp thứ chín. Người ta thường đọc con số này như một dấu chấm. Tôi thì đọc nó như một dấu phẩy, vì hai tấm HCĐ đến từ hai môn có cấu trúc hoàn toàn khác nhau. Teqball là môn lần đầu xuất hiện ở Asiad. Không ai có lợi thế. Ở một sân chơi như vậy, tấm HCĐ đầu tiên có nghĩa là Việt Nam đang nằm trong nhóm những nền thể thao nắm luật nhanh nhất của châu lục ở thời điểm môn này ra đời. Giá trị của nó không nằm ở vị trí trên bảng tổng sắp, mà nằm ở chỗ nó mở ra một cửa sổ thời gian. Cửa sổ đó sẽ đóng lại sau vài kỳ Asiad, khi các nước có nền thể thao lớn bắt đầu đầu tư bài bản và biến teqball thành một môn có hệ thống đào tạo trẻ. Karate thì ngược lại. Đây là môn có lịch sử dày, có Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nền karate lâu đời. Một tấm HCĐ ở đây không đến từ việc học luật nhanh, mà đến từ việc chịu được áp lực chấm điểm. Hai tấm HCĐ, hai con đường hoàn toàn khác nhau để đi tới cùng một bậc. Điểm mù nằm ở chỗ khác. Khi đọc kết quả, phần lớn người hâm mộ dừng lại ở tỷ số và thứ hạng. Nhưng câu chuyện thật của một ngày thi đấu nằm ở những trận tranh HCĐ, ở khoảnh khắc một cặp đôi phải bước vào sàn sau khi biết mình đã hết cơ hội vàng. Trận tranh HCĐ là trận đấu không có hào quang, nhưng nó quyết định đoàn thể thao của bạn về nước với một hay hai tấm huy chương. Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa đã ở đúng khoảnh khắc đó, và họ thua. Tôi đến đây không phải để ghi bàn, mà để ghi lại những người đã ghi bàn. Với tôi, kể cả trận thua Iraq ấy cũng cần được kể, vì nó là phần còn lại của câu chuyện teqball Việt Nam ở Asiad 20. Một môn thể thao mới, hai cặp đôi, hai trận tranh HCĐ, một thắng một thua. Nếu chỉ kể trận thắng, chúng ta sẽ tự lừa mình rằng teqball Việt Nam đã sẵn sàng. Nó chưa. Nó vừa mới bắt đầu, và nó vừa cho thấy cả tiềm năng lẫn giới hạn trong cùng một buổi sáng. Có một chi tiết tôi để ý khi xem lại băng ghi hình trận đôi nam nữ. Sau pha bóng cuối, Minh Tân và Gia Nghi không ăn mừng ngay. Họ nhìn nhau một nhịp, rồi mới giơ tay. Cái nhịp đó dài hơn bình thường. Với một cặp đôi vừa chơi trận đầu tiên ở một đấu trường châu lục, khoảng lặng ấy chứa nhiều thứ hơn một cú đập tay. Ở teqball, điều kiện để không tụt lại rất đơn giản và cũng rất khắc nghiệt: phải ra ngoài thi đấu thường xuyên. Một hệ sinh thái khép kín, chỉ quay quanh vài giải trong nước với vài cặp đôi quen mặt, sẽ không bao giờ sản sinh ra ngôi sao đủ tầm châu lục. Tấm HCĐ ở Asiad 20 chỉ có giá trị nếu nó trở thành điểm khởi đầu của một lịch thi đấu quốc tế đều đặn, chứ không phải một kỷ niệm để đóng khung. Ngày 22/9, Ngọc Nhi và đồng đội bước vào tứ kết Kata đồng đội nữ gặp Nepal. Đó là tín hiệu nội bộ gần nhất cần theo dõi. Kata đồng đội là bài kiểm tra khác hẳn Kata cá nhân: ở đó, các võ sĩ phải biểu diễn như một khối, sai số của một người kéo cả đội xuống. Với một võ sĩ vừa cho thấy khả năng điều chỉnh cá nhân tốt, đây là phép thử về việc cô hòa vào tập thể nhanh đến đâu. Còn với teqball, câu hỏi không nằm ở Asiad 20. Nó nằm ở chỗ: sau kỳ Asiad này, ở Việt Nam sẽ có bao nhiêu chiếc bàn cong được đặt xuống, bao nhiêu sân tập được kẻ vạch, và bao nhiêu đứa trẻ được nhìn thấy môn thể thao này trước tuổi mười sáu. Khán đài trống, nhưng tôi nghe thấy nhịp đập của cả một thành phố. Vấn đề là thành phố đó có nghe thấy tiếng bóng nảy trên mặt bàn cong hay không.